ތާރީޚުގައި ވެސް ރެކޯޑު ނުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހަލުވި ދުވެއްޔެއްގައި ދުނިޔޭގެ ކަނޑުތަކުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލެމުންދާ ކަމަށާއި މިއީ މުޅި އިންސާނިއްޔަތަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުން ކަމަށް އދ. ގެ ރިޕޯޓަކުން ހާމަވެއްޖެއެވެ. ޕަލާއު ގައި ބޭއްވުނު ޕެސިފިކް އައިލެންޑްސް ފޯރަމްގައި ހުށަހެޅި މި ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ތިމާވެށީގެ އިތުރުން އިޤްތިޞާދަށާއި، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކަށާއި، ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ދަނީ ފޫނުބެއްދޭވަރުގެ ގެއްލުންތަކެއް ވަމުންނެވެ.
ރެކޯޑު މިންވަރަކަށް ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުން
އެއްދުވަހުން އަނެއް ދުވަހަށް ދުނިޔޭގެ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލޭ މިންވަރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. އެގޮތުން 2014 އިން 2023 އަށް އަހަރަކު 4.7 މިލިމީޓަރު އުފުލުނު ނަމަވެސް، 2024 ވަނަ އަހަރު މި އަދަދު ވަނީ 5.9 މިލިމީޓަރަށް އަރައި ރެކޯޑު ހަދާފައެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ގްލޭޝިއާތަކާއި ގަނޑުފެން ވިރުމާއި، ކަނޑުގެ ފެން ހޫނުވެ ފުޅާވުމުގެ ސަބަބުން، 2100 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދާއިރު އެންމެ ކުޑަމިނުން 0.55 މީޓަރަށް، އަދި އެންމެ ގޯސް ހާލަތުގައި މީޓަރަކަށް ވުރެ މައްޗަށް ލޮނުގަނޑު އުފުލޭނެ ކަމަށް ވަނީ ލަފާކުރެވިފައެވެ.
އިންސާނުންނާއި އިޤްތިޞާދަށް ކުރާ އަސަރު
ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 770 މިލިއަން މީހުން ދިރިއުޅެނީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑަށް ވުރެ ފަސް މީޓަރަށް ވުރެ ތިރި ހިސާބުތަކުގައެވެ. ކަނޑުގަނޑު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ފެން ވަޅުތަކާއި ދަނޑުބިންތަކަށް ލޮނުއެޅި، ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި ސްކޫލްތަކަށް ގެއްލުންވަމުންދާއިރު، 2050 ގެ ކުރިން 1.2 ބިލިއަން މީހުން ގެދޮރު ދޫކޮށް ހިޖުރަކުރަން ޖެހިދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އައްސޭރިފަށުގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް މިހާރުވެސް 1.8 ޓްރިލިއަން ޑޮލަރުގެ ގެއްލުން ލިބިފައިވާއިރު، އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް ނާޅައިފިނަމަ އަހަރަކު 1.4 ޓްރިލިއަން ޑޮލަރުގެ ގެއްލުން ދުނިޔެއަށް ވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުދި ޖަޒީރާ ޤައުމުތަކަށް
ކާބަން ބޭރުކުރުމުގައި އެންމެ ކުޑަ ދައުރެއް އަދާކުރާ ކުދި ޖަޒީރާ ޤައުމުތަކަކީ މި ކާރިސާގެ އެންމެ ބޮޑު ޝިކާރައަކަށް ވާ ޤައުމުތަކެވެ. ޕެސިފިކްގެ ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި ދުނިޔޭގެ އެވްރެޖަށް ވުރެ ދެގުނަ ބާރަށް ލޮނުގަނޑު އުފުލެމުންދާއިރު، ދާކާ، މުމްބާއީ އަދި ކަލްކަތާ ފަދަ އައްސޭރިފަށުގެ ބޮޑެތި ސިޓީތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މިލިއަނުން މީހުންގެ ގެދޮރާއި ދިރިއުޅުމަށް ވަނީ ނުރައްކާވެފައެވެ.
މަސައްކަތްތައް އަވަސްކުރުމުގެ މުހިންމުކަން
މި ނުރައްކަލުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި އަވަހަށް އިންޒާރުދޭ ނިޒާމުތައް ޤާއިމުކުރުމާއި، ތޮށިލުމާއި ޗަކަބިންތަކުގައި ގަސް އިންދުން ފަދަ ހޭނުމުގެ (އެޑެޕްޓޭޝަން) މަސައްކަތްތައް އަވަސްކުރަން ޖެހެއެވެ. ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ ޤައުމުތަކަށް މިކަމަށް އަހަރަކު 310 އިން 365 ބިލިއަން ޑޮލަރު ބޭނުންވާއިރު، 2023 ގައި ލިބިފައިވަނީ އެންމެ 26 ބިލިއަން ޑޮލަރެވެ. އދ. ގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިކޮނޮމިކް އެންޑް ސޯޝަލް އެފެއާޒްގެ ވެރިޔާ ނަވީދު ޙަނީފް ވިދާޅުވީ، ”ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލެމުންދާ ވަރަށް ވުރެ އަވަހަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ވިލުންތެރިކަމާއި، މާލީ އެހީތެރިކަމާއި އަދި އަޒުމް މަތިކުރަން ޖެހޭ“ ކަމަށެވެ.
